ยาพ่นประจำ ยาพ่นฉุกเฉิน ยาเม็ดสเตียรอยด์ ต่างกันยังไง (บอกว่าทำไมห้ามหยุดยาเม็ดเอง)

"ผมเคยสูบบุหรี่ก่อนเป็นหอบหืด" คุณ พ. อายุ 31 ปี พิมพ์มาบอกผมแบบนี้ครับ แกเป็นถุงลมโป่งพองมา 6 ปีแล้ว เริ่มจากสูบบุหรี่ก่อนจนกลายเป็นหอบหืดร่วมด้วย

คุณเคยเป็นแบบนี้ไหมครับ หรือคนที่บ้านเป็นอยู่

คุณ พ. มียาอยู่ในมือหลายแบบ แกเล่าว่า "มียาพ่นสเตอรอย ยาพ่นฉุกเฉิน" พอกำเริบหนักก็ "มีอาการบ่อย กินเพนิโซโลนครับ" ผมถามว่ากวนใจแกมากที่สุดคืออะไร แกตอบว่า

"มีคับ เสมหะ ไอ เหนื่อยง่าย กินเพนิโซโลนอยุ่คับ"

คุณ พ. · 31 ปี · เป็นมา 6 ปี

หลายคนอาจคิดว่ายาพ่นกับยาเม็ดคือตัวเดียวกันแค่คนละรูปแบบ พ่นแล้วไม่ต้องกินเม็ด หรือกินเม็ดแล้วเลิกพ่นได้ แต่ไม่ใช่แบบนั้นเลยครับ

ถ้าเป็นเคสคุณ พ. ผมดูแลแบบนี้ครับ

ยา 3 ตัวในมือคุณ พ. ทำหน้าที่คนละอย่าง

ยาพ่นประจำต้องพ่นทุกวันแม้สบายดี เพราะมันคุมการอักเสบในหลอดลมที่เกิดขึ้นอยู่ตลอด ไม่ใช่แค่ตอนมีอาการ ผมเล่าไว้ละเอียดว่าทำไมปอดอักเสบอยู่เงียบๆได้ทั้งวันในถุงลมโป่งพองเกิดจากอะไร ส่วนยาพ่นฉุกเฉินมีไว้ขยายหลอดลมตอนหอบกำเริบเท่านั้น ไม่ใช่พ่นประจำ ถ้ายังแยกหลอดไหนเป็นหลอดไหนไม่ออก ผมเล่าวิธีดูไว้ในยาพ่นสีฟ้ากับสีส้มต่างกันยังไง

ที่คุณ พ. ต้องกินเพิ่มตอนกำเริบหนักคือยาเม็ดสเตียรอยด์ เป็นคนละตัวกับสองหลอดข้างบนเลยครับ หมอให้มากดการอักเสบทั่วร่างกายให้สงบเร็วๆ ใช้แค่ช่วงสั้นๆตามหมอกำหนด ไม่ใช่กินต่อเนื่องแบบยาพ่นประจำ

จุดอันตรายที่สุด คือยาเม็ดสเตียรอยด์

กินยาเม็ดสเตียรอยด์ติดต่อกันสักพัก ร่างกายจะค่อยๆลดการผลิตฮอร์โมนตัวเองลง เพราะรู้สึกว่ามีฮอร์โมนจากยาเข้ามาช่วยอยู่แล้ว

พอรู้สึกดีขึ้นแล้วหยุดกินเองทันที โดยไม่ให้หมอค่อยๆลดขนาดให้ ร่างกายจะปรับตัวไม่ทัน เพราะฮอร์โมนตัวเองก็ยังผลิตไม่พอ ยาก็หยุดจ่ายไปแล้ว อาจทรุดหนักกว่าเดิมได้เลย

สองคนที่มียาชุดเดียวกัน เลือกคนละทาง

สมมติมีคนสองคนเป็นถุงลมโป่งพองเหมือนกัน มียาชุดเดียวกันครับ

คนแรกไม่นานก็กำเริบหนักกว่าเดิมจนต้องรีบไปโรงพยาบาลฉุกเฉิน ส่วนคนที่สองอาการคุมได้นิ่งกว่า ไม่ต้องวิ่งเข้าโรงพยาบาล

ผมไม่โกหกคุณนะครับ ทางของคนที่สองน่าเบื่อกว่าเยอะ ต้องพ่นยาทั้งที่ไม่มีอาการ ต้องจำให้ได้ว่าเม็ดไหนกินตอนไหน แต่ถ้าเป็นผม ผมเลือกทางของคนที่สองครับ เพราะไม่ต้องรอให้อาการหนักจนนอนโรงพยาบาลก่อนถึงจะรู้ตัว

แบบนี้ต้องรีบไปหาหมอ ไม่ต้องรอวันนัด

คำถามที่คนทักมาถามบ่อย

กินยาเม็ดสเตียรอยด์จนรู้สึกดีขึ้นแล้ว หยุดเองได้ไหม?

ไม่ได้ครับ ต้องให้หมอค่อยๆลดขนาดให้ หยุดเองทันทีร่างกายปรับตัวไม่ทัน อาจทรุดหนักกว่าเดิม

ยาพ่นฉุกเฉินใช้แทนยาพ่นประจำได้ไหม ถ้าลืมพ่นประจำ?

ไม่ได้ครับ ยาพ่นฉุกเฉินออกฤทธิ์เร็วแต่อยู่ได้ไม่นาน ไม่ได้คุมการอักเสบระยะยาวแบบยาพ่นประจำ ใช้แทนกันไม่ได้ ผมเล่าไว้ในยาพ่นสีฟ้ากับสีส้มต่างกันยังไง

กินยาเม็ดสเตียรอยด์นานๆ จะติดยาไหม?

ไม่ใช่ติดยาแบบที่หลายคนกลัวครับ แต่ร่างกายจะค่อยๆลดการผลิตฮอร์โมนตัวเองลงถ้ากินติดต่อกันนาน นี่แหละเหตุผลที่ต้องให้หมอค่อยๆลดขนาด ไม่ใช่หยุดทันที

แล้วคุณหละ..?

ตอนนี้ที่บ้านมียาพ่นกี่แบบ แยกออกไหมครับว่าแต่ละขวดใช้ตอนไหน มาแชร์ประสบการณ์กันได้นะครับ ^_^

ทักมาเล่าให้ผมฟังใน Messenger

ถ้ามีคนในครอบครัวเป็นถุงลมโป่งพอง ส่งบทความนี้ให้เค้าอ่านด้วยนะครับ

คำพูดทั้งหมดในบทความนี้มาจากข้อความที่คนทักมาปรึกษาผมจริง ไม่ระบุชื่อเต็มและที่อยู่ · บทความนี้ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์เฉพาะบุคคล เรื่องยาทุกอย่างต้องผ่านหมอที่ดูแลคุณอยู่

อ่านต่อ

เรื่องยา

ยาพ่นสีฟ้ากับสีส้ม ต่างกันยังไง

สีของหลอดยาพ่นไม่ได้เป็นมาตรฐานอะไรเลยครับ ยาตัวเดียวกัน คนละยี่ห้อก็อาจคนละสี ผมบอกวิธีดูไว้ว่ายาที่คุณถืออยู่เป็นตัวขยายหรือตัวคุม แบบไม่ต้องดูสี

เรื่องยา

ไม่พ่นได้ไหม หยุดเองได้ไหม

อยากหยุดยาพ่น เพราะกลัวติด กลัวผลข้างเคียง หรือรู้สึกว่าดีขึ้นแล้ว เหตุผลที่คนอยากหยุดมีอยู่ 4 ข้อ และทุกข้อมีทางที่ดีกว่าการหยุดเองครับ

รู้จักโรค

ถุงลมโป่งพองเกิดจากอะไร

พาไปดูข้างในปอดตั้งแต่ต้นจนจบ ปอดปกติทำงานยังไง ถุงลมโป่งพองเข้าไปทำอะไรตรงไหน ทำไมถึงหอบ แล้วทำไมถึงไม่หายขาด ผมเล่าเป็นภาพ ไม่ใช้ศัพท์หมอครับ